De mens wil altijd groter, hoger, meer’


Interview Sheila Sitalsing 2_1715
Interview Sheila Sitalsing 2_1714

Kansen voor een eerlijke en duurzame wereld? Columniste Sheila Sitalsing gelooft niet dat de coronacrisis zal zorgen voor een omwenteling. Wel legt de pandemie genadeloos de prioriteiten van de samenleving bloot. Gesprek met een voorvechter van ‘radicale onafhankelijkheid’ die met haar columns vooral een ander perspectief wil geven.

Lees verder  

Het is stil in de lichte woonkamer en werkplek van Sheila Sitalsing. Door de geopende ramen klinkt zacht het geluid van spelende kinderen en een graafmachine. Eigenlijk heeft ze bij het schrijven van haar columns rumoer nodig, bekent de publiciste terwijl ze plek maakt aan haar lange eettafel annex bureau. Radio 1 staat altijd aan, of als er debatten zijn, NPO-politiek. Onderwijl schrijft ze rustig door. ‘Ik heb een geoefend oor. Na jaren op het Binnenhof weet ik precies wanneer ik even moet opletten.’ 

 

Sitalsing, die haar sporen verdiende in de economische journalistiek, leeft van de actualiteit. Om de dag schrijft ze voor pagina 2 van de Volkskrant een vaste nieuwscolumn. Jarenlang was ze werkzaam op een economieredactie, eerst bij Elsevier, daarna bij de Volkskrant. Het verslaggeven mist ze nog steeds, bekent ze, ‘een discipline die veel nobeler en belangrijker is’. Voor haar gevoel staat een columnist ‘op de achterste rij het nieuws op te dweilen dat anderen hebben opgehaald’. Lachend: ‘Gemiddeld twee keer per maand besluit ik te stoppen met columns om weer volledig te gaan verslaggeven.’

 

Regelmatig vraagt ze aandacht voor de vrije journalistiek, die onder druk staat door weglopende abonnees en adverteerders. Maar ook van binnenuit wordt de ‘radicale onafhankelijkheid’ van de beroepsgroep aangetast, waarschuwde ze vorig jaar op de Persvrijheidslezing, doordat redacties het werk tegen lagere tarieven uitbesteden aan free­lancers. Tekstschrijvers die vaak óók werken voor bedrijven en overheid. ‘Dezelfde instanties die ze als journalist kritisch moeten volgen.’ Door deze twee petten ontstaan ‘gaten in de controle’. ‘Het tast de onafhankelijkheid aan en daarmee het vrije spreken en schrijven.’

Sheila Sitalsing (1968) werd geboren in Suriname maar bracht haar jeugd door op Curaçao. Ze studeerde economie in Rotterdam en startte in 1994 in de journalistiek. Ze had diverse functies als redacteur en later als chef economie, bij Elsevier en de Volkskrant. In 2013 won ze de Heldringprijs voor haar nieuwscolumns voor de Volkskrant. Sitalsing treedt namens journalistenvakbond NVJ regelmatig op als spreekbuis voor freelancers en maakt zich hard voor betere tarieven voor haar vakgenoten. Ook coacht ze jonge startende journalisten.

Solidariteit

Zelf heeft Sitalsing het als freelancer nog even druk als voor de crisis. Naast de nieuwsanalyses voor de Volkskrant zijn er de optredens in tv-programma Buitenhof en bijdragen aan onder meer OneWorld en Opzij. Met haar columns probeert ze een actualiteit te ‘kantelen’: in de marge van het nieuws voegt ze iets verrassends toe. Zo bracht ze in een van haar nieuwsanalyses in herinnering hoe over ‘geen handen schudden’ veldslagen werden uitgevochten in Nederland. ‘Door corona werd het opeens een symbool van hoe wij met elkaar omgaan in dit land. Iets simpels, wat je net zo goed kunt laten.’


Maria van der Heijden MVO Nederland_1605

Zo gaat de columniste steeds op zoek naar thema’s waarvan ze het gevoel heeft dat er met een eenzijdige blik naar wordt gekeken, waardoor er dingen worden ‘gemist’. ‘Als ik lezers een nieuwe blik op een onderwerp kan bieden, is mijn werk geslaagd.’ Wat haar betreft hoeft een column niet te eindigen in een parmantige mening. ‘Vaak is het al voldoende een nieuw perspectief te bieden.’

 

Daarbij heeft ze oog voor de impact van Haagse beslissingen op gewone mensen. ‘Ik heb een fascinatie voor machtsstructuren en hoe die in de praktijk doorwerken.’ Regelmatig is daarbij verbazing het startpunt. ‘Hoor ik het goed, heeft Rutte het over geen geld terugvragen voor je ticket uit solidariteit met de KLM?’ Al schrijvend onderzoekt ze waarom dit schuurt met haar idee van solidariteit. ‘Was het eerst rijk die betaalde voor arm, nu ben je ook solidair als je met Corendon op vakantie gaat om het toerisme te helpen.’

 

Eigen schuld

De coronacrisis legt problemen in de samenleving genadeloos bloot. ‘Wonderlijk’ vond ze bijvoorbeeld dat slachterijen gewoon bleven doordraaien. ‘Totdat ik me realiseerde dat de keten geen keuze heeft vanwege de overvolle stallen. Het was slachten of de dieren vergassen.’ Dat de kansen voor het klimaat niet zouden worden verzilverd, bleek al snel uit de spoed waarmee KLM werd ondersteund. ‘Fundamentele vragen over de negatieve effecten van de luchtvaart werden niet gesteld. De transportlobby is klaarblijkelijk nog steeds heel sterk in Den Haag.’ 
Zo sleepten de sterkste pressiegroepen de meeste steun binnen, observeert ze. KLM kreeg vier miljard, de culturele sector moest het aanvankelijk doen met driehonderd miljoen. ‘De tragische conclusie is dat wie zijn mond niet opentrekt, wordt overgeslagen. Het recht van de luidste stem geldt.’ Het is volgens haar precies wat deze regering promoot: opkomen voor jezelf. ‘Ben je daar niet toe in staat, dan is het ook een beetje je eigen schuld als je met lege handen achterblijft.’ 

Interview Sheila Sitalsing _1667

Ze sleepten de sterkste pressiegroepen de meeste steun binnen, observeert ze. KLM kreeg vier miljard, de culturele sector moest het aanvankelijk doen met driehonderd miljoen. ‘De tragische conclusie is dat wie zijn mond niet opentrekt, wordt overgeslagen. Het recht van de luidste stem geldt.’ Het is volgens haar precies wat deze regering promoot: opkomen voor jezelf. ‘Ben je daar niet toe in staat, dan is het ook een beetje je eigen schuld als je met lege handen achterblijft.’

‘Als ik lezers een nieuwe blik op een onderwerp kan bieden, is mijn werk geslaagd’

Natuurlijk kon heel Nederland zien hoe de natuur tijdens de lockdown opveerde. ‘Maar voor het oplossen van de klimaatcrisis is meer nodig dan een paar maanden niet vliegen en thuiszitten met een hamstervoorraad toiletpapier.’ Op een meer bescheiden niveau verwacht ze wel aanpassingen: we zullen vaker thuiswerken, de gezondheidszorg doet meer telefonische consulten. ‘Maar als het tijd is voor een nieuwe iPhone, dan zullen we daarmee niet wachten. De mens is onverbeterlijk, die wil altijd groter, hoger, meer.’

Herwaardering

De media beleefden tijdens de lockdown een herwaardering. Zeven miljoen kijkers bij de persconferentie van de NOS, veel bezoekers op de nieuwssites van kranten. En dan te bedenken dat er de laatste jaren veel over de beroepsgroep werd geklaagd. Oppervlakkig, weinig kwaliteit – de journalistiek stond er vaak niet goed op. Ten onrechte, vindt Sitalsing. ‘Het niveau is goed, beter dan twintig jaar geleden. Journalisten zijn nu minder gezagsgetrouw, beter opgeleid en geïnformeerd, ze laten zich minder de mond snoeren en zijn beter bestand tegen aanvallen op de pers.’

 

Als nieuwscolumniste voelde ze zich vanaf het begin van de crisis goed door de Nederlandse journalistiek geïnformeerd. Ook al vond ze de eerste reactie wel wat afwachtend. ‘Iedereen keek naar Rutte: hoe gaan we dit oplossen?’ Het verklaart deels waarom veel media zo laat doorkregen welk drama zich afspeelde in de verpleeghuizen. ‘Iedereen was gericht op de ic’s, het beddentekort, de heroïek van de artsen en verpleegkundigen, het applaus en de spandoeken. Niemand had door dat de meest kwetsbare ouderen, zogenaamd voor hun eigen bestwil, zaten weg te kwijnen in verpleeghuizen.’ Ook Den Haag had tijd nodig om zich te herpakken en het kabinet kritisch te bevragen. Naar wie luisteren we eigenlijk in dit land? Moeten we alles wel overlaten aan artsen en het RIVM? ‘Natuurlijk moeten die vragen gesteld worden, zelfs in tijden van grote onzekerheid.’ Gelukkig gingen de media nauwelijks mee in ‘gekkigheid’ van complottheorieën en fake news over Covid-medicatie. ‘Ze werden door de pers met wetenschappelijke feiten gepareerd.’
Of de nieuwe nieuwsconsumenten zullen blijven, moet ze nog zien. Voorlopig houdt ze het op een kleine opleving. ‘Goede journalistiek heeft een prijs, maar mensen zijn steeds minder bereid om voor gecheckte informatie te betalen. Er is online zo veel gratis nieuws te halen, de lezer is gewend dat die gewoon beschikbaar is’. Zo kon het gebeuren dat de regionale journalistiek langzaam wegkwijnde. ‘Een slechte zaak. Pers op de tribune houdt gemeenteraden scherp. Als het volk meekijkt, werkt dat in de politiek altijd onbewust door.’


Naar boven 

Gerelateerde artikelen:

Gerelateerd.
Interview Maria van der Heijden, MVO Nederland: ‘Tijd voor versnelling’

Goedgeld mei 2020


Gerelateerd
Interview Anniek Mauser, Unilever: ‘Onze duurzame merken groeien het hardst’

Goedgeld december 2019


Interview met columnist Sheila Sitalsing. Zij gelooft niet dat de coronacrisis zal zorgen voor een omwenteling. Wel legt de pandemie genadeloos de prioriteiten van de samenleving bloot.

7/13
Loading ...