Duurzaam dilemma

Te land, ter zee en op je dak  





De zon schijnt overal. Waar plaatsen we zonnepanelen: op dak, land of water? De voors en tegens van deze locaties op een rij.

Lees verder  

Drijvend zonnepark op de Bomhofsplas (regio Zwolle) met 72.000 zonnepanelen.


Zwolle heeft het grootste drijvende zonnepark van Europa. In een zandafgravingten noorden van de stad drijven 72 duizend zonnepanelen, die samen ruim achttien hectare beslaan. Het project Bomhofsplas levert stroom aan ruim zevenduizend huishoudens. Als het aan het consortium Zon op Water ligt, waaraan ook ASN Bank deelneemt, blijft het hier niet bij. Het samenwerkingsverband van bedrijven, onderzoekers en overheid wil van Nederland koploper maken in de aanleg van drijvende zonneparken. In 2023 moet zo’n twintig vierkante kilometer aan zonnepanelen de Nederlandse wateren bedekken. Ruim acht miljoen panelen leveren dan vijftien procent van de Nederlandse energieproductie uit zonlicht. 


Zonnepark Purmerend met 22.000 panelen levert 5,6 MW op, CO2 reductie van 2375 ton per jaar en stroom voor 1400 huishoudens.

 

 

Efficiënter en effectiever

Zon op water heeft voordelen. Zo heeft deze vanwege een hoge instraling en sterke reflectie een grotere energieopbrengst dan zon op land. Zonnepanelen op water zijn bovendien efficiënter, omdat ze kunnen meedraaien met de zon. Dit kan de opbrengst met dertig procent vergroten. Tegelijkertijd koelt het water de panelen, waardoor ze beter hun werk kunnen doen. Een ander voordeel: de bouw is relatief eenvoudig. Met drijvende zonneparken zou Nederland in één keer een inhaalslag kunnen maken in de energietransitie, stelt het consortium Zon op Water.
Bij verdere uitbreiding van projecten wil het consortium natuurgebieden uitsluiten. Er zijn nog voldoende waterbergingen, bassins, zandwinningen en baggerdepots die kunnen worden gebruikt. Plekken die sowieso veel natuurwaarde ontberen en die zich aan het zicht onttrekken. Mits goed ingericht, zouden deze locaties zelfs kansen bieden voor de biodiversiteit. Bijvoorbeeld doordat er met korven aan de drijvers van de panelen een nieuw leefgebied voor vissen wordt gecreëerd.

 

Veel mogelijkheden op daken en op land

Toch vindt lang niet iedereen het nodig om uit te wijken naar het water. Er zijn nog voldoende andere mogelijkheden. Ruimte is in Nederland schaars en er zijn nog vele daken onbedekt. Natuur & Milieu berekende in 2017 dat er nog ruimte is voor 145 miljoen panelen op daken, onder meer op schoolgebouwen en sporthallen. De afstemming met al deze partijen vraagt meer tijd, de projecten zijn kleinschaliger dan bij (drijvende) zonneparken. ASN Bank stimuleert via de ASN Hypotheek particulieren bij het verduurzamen van hun woning en een overstap naar zon op daken. Ook bedrijven en organisaties kunnen in aanmerking komen voor een projectfinanciering voor zonne-energie.

 

Ook zijn er nog geschikte gebieden op land voor zonneparken, waarbij natuurgebieden worden ontzien. Hiervoor is veel al bij wet vastgelegd. Daarnaast hebben toonaangevende organisaties, zoals Milieudefensie, Natuur en Milieu, Natuurmonumenten en Energie Samen, een gedragscode ‘zon op land’ opgesteld. Deze code bevat voorschriften die borgen dat omwonenden goed betrokken worden, dat zonneparken meerwaarde bieden voor de natuurwaarden en dat na verloop van tijd het oorspronkelijk grondgebruik terug kan komen. 

Dit pleit voor zon op water

  • hogere energieopbrengst;
  • meer ruimte op het water maakt grote projecten mogelijk;
  • gaat niet ten koste van landbouwgrond.

 

 

Dit pleit voor zon op land

  • nog lang niet alle gebieden zijn gebruikt;
  • veel is wettelijk vastgelegd waardoor er minder kans is op wildgroei;
  • de functieverandering kan tijdelijk zijn, grond kan later weer agrarisch gebruikt worden.

Dit pleit voor zon op daken

  • er zijn nog volop daken beschikbaar;
  • geen bedreiging biodiversiteit zoals bij land op water;
  • spaart landbouwgrond en (water)natuurgebied.

 

Bezorgdheid bij natuurbeschermers

Voor zon op water is minder vastgelegd. Er is bezorgdheid, onder meer bij natuurbeschermers. Zo is bijvoorbeeld nog maar weinig bekend over het effect op de biodiversiteit. Natuurmonumenten vindt daarom dat er eerst meer onderzoek moet worden gedaan. Het is bijvoorbeeld onduidelijk of vogels of vleermuizen zich te pletter kunnen vliegen op de glinsterende panelen omdat ze denken dat het water is. Omdat zonnepanelen water bedekken, gaat er veel minder zonlicht naar de waterbodem. Met nadelige effecten voor de waterkwaliteit en het leven van algen, vissen en waterplanten.
Milieudefensie roept daarbij de discussie rond windmolenparken in herinnering, waar het publiek onvoldoende werd meegenomen in de plannen. De IJsselmeervereniging vraagt aandacht voor de landschapsbeleving (uitgestrektheid en stilte) in watergebieden.  

 

Dit vindt ASN Bank

De keuze is niet óf water óf daken óf land, maar én. Alle kansen om duurzaam energie te produceren moeten immers worden benut. Alleen niet tegen elke prijs. Elk project kent nadelen. De vraag is welke aanvaardbaar zijn en welke niet. Niets doen is echter geen optie, dan warmt de aarde zo sterk op dat alle biodiversiteit voorgoed achteruit zal gaan. Zon op water is voor ASN Bank relatief nieuw in vergelijking tot zon op daken en op land. Dit jaar financierde de bank een drijvend zonnepark op een zandafgraving (Bomhofsplas), eind 2020 volgt een tweede project (Zonnevijver Boskoop) op een waterberging. Kies Zon op School was een project van het Groenprojectenfonds waarmee 250 scholen via sponsoring zonnepanelen op hun dak kregen. Bij het financieren van zonneparken op land of water stelt ASN Bank als eis dat de uitwerking op de biodiversiteit wordt onderzocht. Negatieve effecten kunnen vooral worden verwacht op locaties met een hoge biodiversiteit, zoals natuurgebieden. Deze vallen daarom bij voorbaat af, evenals projecten op zee, meren, rivieren en poldervaarten. Op de ASN-lijst van voorkeursplekken staan daken en geluidswallen bovenaan, gevolgd door kunstmatige, door mensen aangelegde locaties zoals wegen en parkeerterreinen, vuilstortplaatsen, zandwinplaatsen en baggerdepots.
Bij zon op land of water financiert ASN Bank in Nederland kleinere projecten van maximaal twintig hectare. Deze vormen een minder groot risico voor ecosystemen. Ook vraagt de bank projectontwikkelaars om aanvullende compenserende maatregelen, denk aan houtwallen bij een zonneveld of korven aan de randen van drijvende zonneparken. Voor alle zonneparken geldt dat de verandering omkeerbaar moet zijn. Na de levensduur moet herstel van het oorspronkelijke gebruik mogelijk zijn. Voor alle zonneprojecten wil de bank verder dat deze in overleg met omwonenden worden ontwikkeld.

Zon op water

met steun ASN Bank

Bomhofsplas (youtube) grootste drijvende zonnepark van Europa    

 

Zon op land

met steun ASN Bank

Solarpark De Kwekerij park en zonneweide ineen    

 

Zon op daken

met steun ASN Bank

Visafslag Scheveningen zon op de daken van monumentaal bedrijfspand    

 

(Onderzoeks)rapporten

 

Met medewerking van Sonja van der Eijk en Emmelien Venselaar (ASN Bank)

Gerelateerde artikelen:

Gerelateerd
Visafslag met zonnepanelen in Scheveningen

Goedgeld Maart 2019


Gerelateerd
Windpark Krammer

Goedgeld November 2017


Duurzaam dilemma zonnepanelen

11/13
Loading ...