Experiment met kunstriffen in Noordzee

Kraamkamer voor zeeleven

Duurzame energie opwekken én werken aan natuurherstel. Die unieke kans bieden windmolenparken op zee. Om te bewijzen dat het haalbaar is, gaan Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee – met steun van ASN Bank – een pilot uitvoeren met kunstriffen. Straks zijn dit de kraamkamers voor nieuw onderwaterleven.


Wie een duik in de Noordzee neemt, treft op de bodem vooral zand aan. Hoe anders was de aanblik ruim 150 jaar geleden. Toen vond je hier grote natuurlijke riffen, zoals oester- en mosselbanken. Deze waren rijk aan leven, zoals anemonen en burchtenkreeftjes die met hun gangenstelsels de bodem van zuurstof voorzagen. Maar door overexploitatie, ziektes en klimaatverandering zijn de schelpdierbanken nagenoeg volledig uit de Noordzee verdwenen. Mede hierdoor is de biodiversiteit er nu veel minder dan in een natuurlijke situatie.

Rijk onderwaterleven

Wat zou het mooi zijn als de Noordzee weer een boost kreeg. En daarvoor dient zich de komende jaren een unieke kans aan, realiseerden Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee zich. ‘Een kans uit onverwachte hoek, want we hebben het hier over windparken op zee. De meeste mensen associëren deze windmolens niet meteen met een rijk onderwaterleven. En toch is dat het geval. Waarom? Doordat in deze parken nauwelijks mag worden gevaren en gevist, ontstaan beschutte gebieden waar de natuur zich kan ontwikkelen’, vertelt Michèlle Prins, programmaleider Duurzame Energie van Natuur & Milieu.

Kunstriffen

Wat gebeurt, is dat allerlei waterorganismen, zoals schelpdiertjes, zich hechten aan de windmolenpalen. ‘Dat is op zichzelf al mooi’, vult haar collega Conny Groot aan. ‘Maar wat gebeurt er, vroegen we ons af, als we de natuur een handje helpen? Wereldwijd bestaan er allerlei experimenten met oesterherstel – deze schelpdieren vormen een belangrijke schakel in de voedselketen in zee en zijn daarom belangrijk voor de biodiversiteit. Die kennis willen we gebruiken om kunstriffen te creëren in de luwte van de windmolens op zee waar onderwaterleven tot bloei kan komen.’

In de luwte van de windmolens op zee creëren we kunstriffen waar onderwaterleven tot bloei kan komen.

Noordzee Kraamkamer voor zeeleven_781

Onderwateropnames

Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee sloegen de handen ineen om dit idee uit te bouwen tot een concrete proef. ‘Want voordat we de kunstriffen op grote schaal kunnen uitrollen, moeten we eerst laten zien dát het werkt’, zegt Michèlle. En dat is precies wat de komende maanden gaat gebeuren, in samenwerking met diverse partners, waaronder windmolenexploitant Eneco en offshorebedrijf Van Oord. Hoe? Conny: ‘We hopen dit voorjaar de eerste kunstriffen te water te laten. Daarna gaan we nauwkeurig monitoren hoe het zeeleven zich hier ontwikkelt, onder andere met behulp van onderwateropnames.’  

Ecosysteem

Wat moeten we ons voorstellen bij een kunstrif? ‘Dat kan een betonnen bal zijn met gaten erin. Maar ook een verzameling poreus materiaal. De komende maanden gaan we samen met experts uitzoeken wat het meest geschikte materiaal is’, zegt Michèlle. ‘Belangrijk is dat schelpdieren, anemonen en koralen zich goed aan het oppervlak kunnen hechten.’ Dankzij deze organismen ontstaat een kraamkamer voor zeeleven, vult Conny aan. ‘Neem oesters: die filteren het water en dienen als voedsel voor andere dieren. Later volgen vanzelf andere soorten zoals krabben, kreeften en jonge vissen die de riffen als schuilplaats gebruiken. Zo ontstaat op den duur een rijk, evenwichtig ecosysteem.’

Waarom ondersteunt ASN Bank dit project financieel?

Dat is eenvoudig. Omdat dit project aansluit bij twee van de drie duurzaamheidspijlers van ASN Bank: klimaat en biodiversiteit. De opwekking van duurzame energie past in het streven naar een wereld zonder fossiele brandstoffen. En de stimulans van het onderwaterleven in de windparken vergroot de biodiversiteit.

Blauwdruk

Als het aan de initiatiefnemers ligt, blijft het niet bij een paar experimentele kunstriffen. ‘Wij denken veel groter’, zegt Michèlle. Conny vult aan: ‘Ons einddoel is dat dit demonstratieproject een blauwdruk levert voor natuurherstel bij windparken op zee, zodat dit straks een standaardonderdeel wordt bij de bouw van alle nieuwe parken. Zo wekken windmolenparken niet alleen duurzame energie op, maar vervullen tegelijkertijd nóg een mooie rol voor onze planeet.’ En daar staan er nogal wat van in de planning. Michèlle: ‘Als alle ingetekende windmolenparken worden gebouwd, is in 2030 zo’n 5 procent van de Noordzee gesloten voor sleepnetvisserij. Als we in dat complete gebied – ongeveer zo groot als de provincie Groningen – duurzame energie opwekken én de onderwaternatuur kunnen laten floreren, ja, dan hebben we onze droom wel waargemaakt.’  

Steeds meer windmolens op zee

Op de rand van ons blikveld voltrekt zich een energierevolutie. Op en net achter de horizon van de Noordzee verrijzen de komende decennia enorme windmolenparken die Nederland van schone energie voorzien. Dat is hard nodig. In 2016 draaide ons land nog maar voor 6 procent op duurzame energie – in 2023 moet dit volgens het Nationaal Energieakkoord 16 procent zijn. Om die doelstelling te halen moeten windmolens op zee straks 4450 megawatt opwekken, genoeg om vijf miljoen huishoudens van elektriciteit te voorzien.

Terug naar top    

  

Ook in deze editie:

Kortingsactie betalen
ook in deze editie - foto 1 COPY
Marjan Minnesma
Ook in deze editie - rechts actie
Prothese dankzij Merel
Ook in deze editie - link interview
Warme winterdeals
Ook in deze editie - foto 4

Duurzame energie opwekken én werken aan natuurherstel. Die unieke kans bieden windmolenparken op zee. Om te bewijzen dat het haalbaar is, gaan Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee – met steun van ASN Bank – een pilot uitvoeren met kunstriffen. Straks zijn dit de kraamkamers voor nieuw onderwaterleven.

11/14
Loading ...