goed gesprek




Hoogleraar Bert Scholtens:

‘Duurzaam bankieren wordt vanzelfsprekend’

De ASN Bank zet zich sinds jaar en dag in voor duurzaam bankieren. Maar in hoeverre omarmt de financiële wereld inmiddels deze alternatieve visie op bankieren? We vroegen het aan Bert Scholtens, hoogleraar duurzaam bankieren en financieren aan de Rijks-universiteit Groningen. Hij is hoopvol gestemd.



Hoe raakte u gefascineerd door duurzaam bankieren en financieren?

‘Tijdens mijn studie economie leerde ik over de productiefactoren: kapitaal, arbeid en natuur. Maar toen ik in de jaren tachtig werkte bij de toenmalige Postbank was de factor natuur, tot mijn verbazing, geen onderwerp. Toen ik overstapte naar de universiteit koos ik ervoor in mijn onderwijs en onderzoek de wisselwerking, samenhang en tegenstelling tussen kapitaal, arbeid én natuur te belichten. Alles heeft een prijs, leer ik mijn studenten. En: er zijn geen gemakkelijke oplossingen.’

Hoezo, geen makkelijke oplossingen?

‘Nederland kan bijvoorbeeld niet over tien jaar helemaal draaien op wind en zon. Ik ben niet tegen windmolens en zonnepanelen, maar ik denk praktisch. Bijna alle huizen zijn aangesloten op het gasnet; de gemiddelde leeftijd van een huis is ongeveer veertig jaar. Een nieuwe generatie huizen staat er dus pas over veertig jaar. Daarnaast heb je ondersteunende infrastructuur en een ander elektriciteitsnetwerk nodig. Dat is nu afgestemd op centrale energievoorziening en houdt geen rekening met decentrale opwekking. De aanpassing ervan kost veel tijd en geld. Met zulke traagheden moet je rekening houden.’

  

Als er geen makkelijke oplossingen zijn, wat is dan de moeilijke oplossing? We kunnen moeilijk wachten op een nieuwe woningvoorraad?

‘In het geval van energie geldt dat je aan de slag moet met het verbeteren van de mogelijkheden van zelfopwekking, dat je regionale en lokale energienetten bouwt, dat je buffercapaciteit realiseert. Daar is geld en aandacht voor nodig, en dat moet je ergens vandaan zien te halen. Ook moet je werken aan de duurzaamheid van de voedselvoorziening, het transport, et cetera. De economie is een complex systeem dat je niet makkelijk kunt sturen. Dat wordt schromelijk onderschat.’

Uit uw onderzoek blijkt dat groen beleggen geen rendement kost. Toch zitten grote pensioenfondsen nog steeds in fossiel.

‘Er zijn verschillende strategieën om verandering tot stand te brengen. Als een pensioenfonds tabaksaandelen verkoopt, dan worden die verhandeld op de secundaire markt. De tabaksfabrikant merkt daar nauwelijks iets van. Heb je nog wel aandelen, dan kun je vragen stellen op de algemene vergadering van aandeelhouders. Of je vraagt een gesprek aan met de directie. Wat het meest effectief is, hangt sterk af van de aard van het probleem en van het karakter van de betrokkenen. Bedenk dat de meeste beleggers een minderheidsbelang hebben en dus maar een paar procent van het totaal uitmaken. Veel invloed heb je dus niet.’

  

‘Wat me opvalt, is dat duurzaamheid in de politiek gesimplificeerd wordt: duurzaamheid is energie, en energie is CO2. Daar blijft het bij.’

Goed gesprek -  Beeld Scholtens die bril afveegt

Maar als niemand meer in tabak of wapens wil beleggen dan krijgen die bedrijfstakken daar toch last van.

‘Uitsluiting heeft zeker effect als het in aanzienlijke mate gebeurt. Dan nemen de vermogenskosten toe en moet het bedrijf hogere rendementen zien te halen, wat de kans op faillissement dichterbij brengt. Bij dialoog is er kans op bijsturing van de praktijken van de organisatie.’

Hoe kun je als belegger wel invloed uitoefenen? 

‘Door gezamenlijke afspraken te maken met andere beleggers. In Principles for Responsible Investors (PRI) van de Verenigde Naties werken grote vermogensbeheerders samen. Zo’n 1.600 partijen hebben de richtlijnen van dat platform onderschreven*. Opgeteld hebben zij 50.000 miljard dollar te beleggen. Ook het ABP en PGGM zijn lid. Deze pensioenfondsen beleggen echter momenteel nog maar een fractie van hun vermogen op een duurzame manier.'

 

*Ook ASN Bank is aangesloten, red.

  

Welke trends ziet u in duurzaam bankieren en financieren die u al dan niet hoopvol stemmen?

‘Duurzaam financieren wordt steeds normaler. Denk aan de financiering van woningen, telecommunicatie en energie-infrastructuur. Aan diepgang van de duurzaamheid van zulke financieringen moet nog wel gewerkt worden: wat dan, hoe dan, waarom en wat levert dat op? Die elementen zijn nu dikwijls niet of zwak onderbouwd.'

Is er genoeg gebeurd om excessen in de bankensector aan te pakken sinds de kredietcrisis?

‘Na de Lehman Brothers zijn banken – in belangrijke mate door druk van de regelgevers – rigoureus te werk gegaan met eden, beloftes en het terugschroeven van bonussen. Maar sinds de Brexit zie je hoe snel mensen – en regelgevers – weer van hun geloof vallen. Nederland en de gemeente Amsterdam zijn bijvoorbeeld bereid concessies te doen op het gebied van beloning en gedrag om een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bieden aan Britse bankiers.’

Komt er een dag waarop we duurzaam bankieren als vanzelfsprekend beschouwen?

‘Ik denk dat burgers en ngo’s steeds meer druk uitoefenen op bedrijven, zodat zij verantwoording afleggen. En dat steeds meer ondernemers kansen zien bij duurzaamheid. Het gaat niet snel, maar het gaat gebeuren. De wal zal het schip keren.’  

Beeld: bert Scholtens die naar bloem wijst

‘Met de Brexit zie je hoe snel mensen – en regelgevers – van hun geloof vallen.’


Terug naar boven

Ook in deze editie:

Beleggen met een doel
Ook in deze editie
Afscheid van Ewoud
Ook in deze editie
Zeeuws burgerwindpark
Ook in deze editie - 3
ASN Klimaatbank
Ook in deze editie - foto 4

De ASN Bank zet zich sinds jaar en dag in voor duurzaam bankieren. Maar in hoeverre omarmt de financiële wereld inmiddels deze alternatieve visie op bankieren? We vroegen het aan Bert Scholtens, hoogleraar duurzaam bankieren en financieren aan de Rijks-universiteit Groningen. Hij is hoopvol gestemd.

12/14
Loading ...