Dagmar Oudshoorn, directeur Amnesty International Nederland

‘We moeten elkaar weer zien als mensen’


Lees verder  

De tweedeling in de wereld neemt toe. Vluchtelingen heten ineens migranten, etnisch profileren wordt goedgepraat. Er is veel te doen voor Amnesty International Nederland. Gelukkig is haar nieuwe directeur optimistisch van aard. ‘We moeten elkaar weer zien als mensen.’ 

 

Nog maar net begonnen als directeur, moest Dagmar Oudshoorn begin 2020 haar collega’s naar huis sturen vanwege de coronalockdown. Op de dag van dit interview, half oktober 2021, begint het leven terug te keren aan de Keizersgracht 177. In de hal, tussen de vitrines met Amnesty-kaarten en -servetten, lopen medewerkers druk pratend en groetend heen en weer met stapels papier en bekertjes koffie. Blij om elkaar weer te spreken – én te zien.
‘Dit zijn gedreven mensen’, zegt Dagmar, ‘die heftige thema’s behandelen. Die willen elkaar in de ogen kunnen kijken.’ Ze is blij dat dat weer kan. Is Amnesty de coronacrisis goed doorgekomen? ‘De eerste lockdown startte nota bene midden in de jaarlijkse collecteweek. Veel werk is online doorgegaan’, vertelt ze. ‘En juist in deze tijd maken mensen zich zorgen over mensenrechten. Dus er kwamen nieuwe donateurs en leden bij.’

 

Vaccinverdeling

Over die rechten gesproken, tegenstanders van de coronapas hadden van Amnesty wellicht meer bijval verwacht. Zij vinden dat de pas vrijheden te veel inperkt – en laten dat geregeld weten in mails en posts aan Dagmars adres. Zelf blijft ze graag bij de feiten. ‘Natuurlijk houden wij scherp in de gaten of de maatregelen in proportie zijn, niet discrimineren en tijdelijk en transparant zijn. De Tweede Kamer moet ze toetsen. En dat is nog steeds zo.’ Maar veel mensen voelen die discriminatie wel. ‘Er is geen sprake van dwang en de maatregel is tijdelijk. Er is veel grijs, dat begrijp ik, en je gevoel is vaak zwart-wit.  

Toch houden wij ons graag aan die criteria. Dat is hoe wij werken: wij toetsen aan mensenrechtenverdragen en democratische wetten, dat is ons houvast.’ En eerlijk is eerlijk, ze maakt zich meer zorgen om landen waar mensen geen keuze hebben – waar niet voldoende vaccins zijn. De oneerlijke vaccinverdeling is ontluisterend, vindt Dagmar. Daar spreekt Amnesty westerse overheden dan ook op aan; om zich aan afspraken en beloftes te houden. Ook zijn er zorgen over regimes die corona aangrijpen om vrijheden verder in te perken. Maar dan zónder zich aan genoemde criteria te houden. Het is hoe het al jaren werkt: in landen als Nederland haalt Amnesty veel geld op. Juist in landen waar het nodig is, zijn weinig inkomsten. Amnesty hanteert als wereldwijde organisatie een verdeelsleutel. Zo helpen de Nederlandse leden en donateurs mee om mensenrechtenissues wereldwijd aan te pakken.

Amnesty Nederland heeft een kleine 100 vaste medewerkers , 376.111 leden en donateurs, en 16.599 vrijwilligers. De bekende schrijfgroepen van Amnesty schrijven zo’n 420.000 brieven per jaar. Ook 50.548 scholieren deden afgelopen jaar mee aan schrijfacties. Amnesty International en ASN Bank werken al vele jaren samen. We vinden elkaar in een gemeenschappelijk streven naar een betere wereld. Namens haar klanten ondersteunt de bank Amnesty’s Masterclasses voor studenten. In het Masterclass-programma leren studenten waarom mensenrechten zo belangrijk zijn. Daarnaast worden ze gemotiveerd om actief bij te dragen aan het vergroten van het draagvlak voor mensenrechten.

Meerwaarde

In de afgelopen maanden schreef Amnesty Nederland aan een nieuwe strategie. Die gaat zowel over inhoudelijke prioriteiten als over de manier van werken. Het doel: een zo groot mogelijke impact. Dagmar: ‘Je kunt niet alles doen. We richten ons vooral op klassieke mensenrechten, vrijheid en gelijke behandeling. We richten ons minder op bijvoorbeeld het recht op wonen, arbeid of natuurbescherming, daar zijn we in Nederland al heel goed in. Onze achterban staat achter die keuze.’
Mensenrechten zijn overal, weet Dagmar, maar je moet kijken waar je meerwaarde kunt bieden. ‘Op klimaat- en milieugebied zijn andere organisaties beter. Ook hebben we in Nederland heel goede vakbonden, die zich richten op sociaal-economische onderwerpen. Op klassieke mensenrechten zoals vrijheid is meer dan genoeg te doen voor ons.’
Zoveel, dat je er wanhopig van zou kunnen worden. ‘Ja, maar dat gebeurt niet. Wij zien dagelijks dat we echt iets kunnen betekenen. Elk mens dat zijn vrijheid terugkrijgt dankzij onze inzet, maakt ons werk de moeite waard.’ 

 

Ander Nederland

Dat wil niet zeggen dat er in Nederland niks te doen is, integendeel. Dagmar ziet de tweedeling in onze samenleving groter worden. Neem etnisch profileren. Amnesty spande met andere ngo’s en burgers een rechtszaak aan tegen de Koninklijke Marechaussee, om etnisch profileren eindelijk echt te laten verbieden. Ten tijde van dit interview heeft dit nog niet tot het gewenste resultaat geleid. De rechter deed eind september uitspraak: etnisch profileren blijft toegestaan bij controles die illegale migratie moeten bestrijden. Dagmar: ‘Ik dacht dat ik het verkeerd verstond. Ik kreeg letterlijk kortsluiting. Buiten de rechtszaal moest ik checken wat de rechter bedoeld had. Ik vind het nog steeds ongelooflijk, dat je kunt beweren dat huidskleur een indicator is voor Nederlander-zijn. Want dat zei ze.’
Dagmar is, met een Surinaamse vader, zelf persoon van kleur. De uitspraak doet haar pijn. ‘Dan leef je in een ander Nederland dan ik om me heen zie. Je maakt onderscheid tussen Nederlanders; de een is meer Nederlander dan de ander. Ik vind dat heel heftig.’
Met haar uitspraak heeft de rechter het erger gemaakt, vindt Dagmar. Ze heeft etnisch profileren – dat overal ter discussie staat – gelegitimeerd. ‘We gaan in hoger beroep. Ik noem mij meer idealist dan activist, maar hier zou ik activist van worden. Weet je wat ik erg vind? Door zulke uitspraken keren mensen zich af van de overheid. Dan heb je pas echt een probleem.’

Ze wil benadrukken dat ze de rechtspraak respecteert. Natuurlijk. Maar dat een rechtbank zo’n ander perspectief heeft dan zij, zo’n ander Nederland ziet, dat is schrikken. ‘Het zit in beleid, in systemen, in denkwijzen en komt bijvoorbeeld met de kindertoeslagenaffaire naar boven. Het maken van onderscheid tussen mensen is iets waar we al lang tegen vechten en we gaan ermee door. Het is makkelijk om naar andere landen te wijzen, maar dat kan alleen als je eigen huis op orde is.’

Dagmar Oudshoorn (48) is sinds begin 2020 directeur van Amnesty International Nederland. Daarvoor was zij Hoofd Operatiën bij de Politie Amsterdam, burgemeester van Uithoorn en was zij onder meer werkzaam bij de gemeente Rotterdam en de Dienst Justitiële Inrichtingen. Ze groeide op in Zeeland, is getrouwd en heeft een zoon.


interview Dagmar Oudshoorn

Waakhond

En toch: het is in heel veel landen erger. Ze benadrukt het nog maar eens. Het gaat hier relatief goed. Als ze ziet hoe Amnesty-collega’s in andere landen opereren, maakt haar dat nederig. ‘Laatst nam een collega uit Zuid-Afrika afscheid, wat ik kon volgen via Zoom. Deze dame vertelde ooit zelf nog gevangen te hebben gezeten. Ze was vrijgekomen mede dankzij Amnesty en was later voor de organisatie gaan werken. Dan je stem blijven verheffen, dat vind ik dapper. Veel mensen moeten strijden met gevaar voor eigen leven.’ 

 

Het is een gure wind die door de wereld waait, zegt ze. ‘Hongarije, China, Rusland… overal worden vrijheden ingeperkt. Vrouwen- en LHBTI-rechten, waar lang voor gestreden is, staan in delen van de wereld weer onder druk. Het lijkt of we vergeten wat we hebben afgesproken net na de Tweede Wereldoorlog: ‘dit nooit meer’.’ Nederland dreigt haar positie als gidsland kwijt te raken, meent Dagmar. ‘Ook hier zie je dat mensen ontmenselijkt worden. Hoe hier over vluchtelingen wordt gepraat. Zoals die verschrikkelijke term die me altijd is bijgebleven: ‘dobbernegers’, alsof het geen mensen zijn zoals jij en ik. Migranten zeggen we, maar het zijn vaak mensen op de vlucht.’
Gelukkig zijn er ook tegenbewegingen. Gemeenten doen veel, individuen vangen mensen op. En terecht, zegt Dagmar, want vluchtelingen help je. Dat is vastgelegd in mensenrechtenverdragen en dat is de basis. ‘Daar blijven we op hameren. Ook al komt het even niet uit dat er mensen aan de grenzen staan. Amnesty is een waakhond. Er zullen altijd oorlogen en crises zijn; ik ben niet naïef. Maar Amnesty groeit al zestig jaar. We hebben niet altijd een antwoord, maar we hebben wel die meetlat.’
En dus blijft Dagmar hoopvol. ‘Wat mij blij maakt? De veerkracht van de mensen om mij heen, die steeds weer terugveren. Ik ben blij dat ik daarbij mag horen. Als je je ergens zorgen over maakt, kan je maar het beste op een plek zitten waar je iets kunt doen. Laatst heb ik 300 bedankbrieven ondertekend aan mensen die 50 jaar lid zijn bij ons. Vijftig jaar! Ik koester die mensen. Ze geven anderen de kracht om door te gaan.’


Naar boven 

Gerelateerde artikelen:

Gerelateerd
Interview Sheila Sitalsing:
‘De mens wil altijd groter, hoger, meer’

Goedgeld september 2020


Gerelateerd
6773 tattoos voor de mensenrechten

Goedgeld september 2019


De tweedeling in de wereld neemt toe. Vluchtelingen heten ineens migranten, etnisch profileren wordt goedgepraat. Veel te doen voor Amnesty International NL. De nieuwe directeur is optimistisch van aard. ‘We moeten elkaar weer zien als mensen.’

6/15
Loading ...