Column - Wim Daniels

gastcolumn Wim Daniels

Duurzaamheid kent geen tijd

Ik houd ervan om in oude kranten te snuffelen. Nog niet zo lang geleden was dat niet zo eenvoudig. Je moest ervoor naar de bibliotheek of naar krantenredacties. Maar anno nu zijn veel oude kranten gemakkelijk en gratis voor iedereen toegankelijk via de prachtige website Delpher, waar je zelfs de allereerste Nederlandse krant kunt vinden, van 14 juni 1618: Courante uyt Italien, Duytslandt, & C, dus nieuws uit het buitenland. 

Lees verder 


Voor dit magazine zocht ik via Delpher naar de oudste vindplaats in kranten van het woord ‘duurzaamheid’. Die zoektocht, die via Delpher niet moeilijk is, leidde me naar de Leydse Courant van 5 juni 1724, waarin ‘duurzaamheid’ voorkomt in een artikel over een nieuwe uitvinding van een Engelsman genaamd Newsham. De man had kort daarvoor (‘kortelings’) een watermachine uitgevonden ‘om het Water uyt een Put, die 90 voet diep is, op te haalen, en in een Bak te storten welke 30 voeten boven de mond van de Put is’. De krant sprak van een kunststukje en schreef dat de uitvinder al vanaf zijn zevende jaar een zonderlinge geest had en dat hij binnenkort nog met drie andere uitvindingen zou komen ‘van geen minder nuttigheid’. De watermachine die hij nu had uitgevonden, ‘recommandeerde’ zich niet alleen door de nieuwigheid, ‘maar ook door haar constructie en duurzaamheid.’

Daar heb je het woord: duurzaamheid. Ik had niet gedacht dat het al zo oud zou zijn. En ook nog in de betekenis die het nu ook heeft: lang mee kunnen gaan, niet snel versleten zijn. De basis van het woord ‘duurzaamheid’ is uiteraard ‘duren’, dat in de vroege middeleeuwen nog tamelijk onbekend was. Men sprak toen eerder van ‘weren’ in de betekenis ‘lang meegaan’. ‘Duren’ is waarschijnlijk via het Frans (‘durer’) tot ons gekomen. En het Frans heeft het afgeleid van het Latijnse ‘durare’ (hard maken). Het huidige Franse woord ‘dur’ betekent ook ‘hard’ en ‘stug’, woorden die veelal horen bij iets wat lang meegaat.

Het woord ‘duurzaamheid’ is in de loop van de tijd voor veel producten gebruikt. In de Hoornsche Courant van 31 oktober 1902 ging het bijvoorbeeld over ‘de echte Levantsche Toilet-sponzen’; ‘zij onderscheiden zich van de gewone sponzen door hunne kleur, vastheid, veerkracht en duurzaamheid.’ Anno nu wordt ‘duurzaamheid’ vooral gebruikt in relatie tot onze planeet. Als kinderen van Moeder Aarde zijn we te roekeloos geworden. We putten moeder uit. En zoals we allemaal weten: moeders zijn onmisbaar voor ons voortbestaan. 

Naar boven 

Column Wim Daniels

14/15
Loading ...