Duurzaam dilemma

Kernenergie: schoon of gevaarlijk?

Nederland loopt niet warm voor kernenergie. Maar is dat verstandig nu we zo’n moeite hebben de CO2-uitstoot te beperken? De techniek wordt immers steeds veiliger. En wat is het standpunt van ASN Bank?

Lees verder  


Waarom kernenergie wel een goed idee is

Bij het splitsen van uraniumatomen komt vreselijk veel energie vrij. In de vorm van hitte, die als stoom een generator aandrijft en zo elektriciteit produceert. Een kleine centrale als die in Borsele levert elk jaar ongeveer 4 miljard kilowattuur (kWh) kernenergie, genoeg stroom voor meer dan 1 miljoen huishoudens. Om aan de totale elektriciteitsvraag van dit moment te voldoen (ruim 120 miljard kWh per jaar), zouden in Nederland 10 flinke, moderne kerncentrales nodig zijn. Voor het dekken van de hele energiebehoefte – als ook alle industrie, vervoer en verwarming zoveel mogelijk zouden draaien op elektriciteit – ruim 40. Zo’n scenario heeft best voordelen. Bij het opwekken van kernenergie komt geen COvrij. De grondstoffen uraan en thorium zijn nog in ruime mate aanwezig. En kernenergie legt relatief weinig beslag op de ruimte. Geen grote windparken op zee of zonneparken op land, die weerstand kunnen oproepen. De veiligheid van kerncentrales is bovendien sterk verbeterd sinds de kernrampen in Harrisburg, Tsjernobyl en Fukushima. Ontwerpers schatten de kans op een zeer ernstig ongeluk in een nieuw te bouwen grote reactor op eens in de miljoen jaar.

 

In de mix

De Universiteit Utrecht heeft de verschillende elektriciteitsscenario’s voor Europa recent doorgerekend. Utrechtse wetenschappers onderzochten welke mix van energie-opwekkers in 2050 het gunstigst scoort voor een betrouwbare elektriciteitsvoorziening zonder CO2-uitstoot. Betaalbaarheid was ook een variabele. De best mogelijke verdeling voor Europa bleek een derde zon en wind, een derde kernenergie en een derde overige bronnen, zoals biomassa en gascentrales met CO2-opslag. We zitten in Europa nu op 26 procent kernenergie voor elektra. Als je het zo bekijkt heeft kernenergie goede papieren. Veel opbrengst, geen COen weinig ruimtebeslag. Volgens onderzoekers een goede kandidaat in een betrouwbare en betaalbare energiemix.

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat pleit vóór kernenergie:        

  • Geen CO2-uitstoot.
  • Voldoende grondstoffen.
  • Weinig ruimtebeslag.
  • Nieuwe kerncentrales steeds veiliger.

Wat pleit tegen kernenergie:

  • Bouw van kerncentrales duurt lang en is duur.
  • Niet zo geschikt als aanvulling op zon en wind.
  • Weinig ervaring in Nederland.
  • Afval blijft 100.000 jaar gevaarlijk.
  • Bij een ongeluk zijn de gevolgen groot.
  • Mogelijk misbruik door wapenindustrie.

Waarom kernenergie een slecht idee is

Toch lijkt de bouw van extra centrales in Nederland vooral een theoretische discussie. Want hoe interessant ook voor wetenschappers, het financieren van nieuwe centrales is niet zonder risico’s. Dat komt vooral omdat de bouw van kerncentrales enorm duur is. Een grote kerncentrale bouwen kost al snel tien miljard euro. En dan ben je er nog niet, want de bouw is ook nog eens financieel risicovol. Uit recente voorbeelden in Engeland en Finland blijkt dat die gemakkelijk duurder kan uitpakken, door tegenvallers of aangescherpte eisen. Dat maakt de bouw niet aantrekkelijk voor particuliere banken. Het zou kunnen met overheidssubsidie, maar die is er in Nederland niet en lijkt er op korte termijn ook niet te komen.

 

Een kerncentrale is vervolgens alleen rendabel als die continu stroom opwekt. Lange tijd doordraaien op meer dan negentig procent van het vermogen levert het beste rendement. Omdat Nederland op dit moment vooral bezig is met de aanleg van wind- en zonneparken, zal er geen behoefte zijn aan zo’n bulkleverancier, maar eerder aan een aanvullende elektriciteitsvoorziening. Doordat er de afgelopen tientallen jaren in Nederland geen kerncentrales zijn gebouwd, hebben wij relatief weinig ervaring opgedaan met dit specialisme. Dit in tegenstelling tot de bouw van windmolenparken. Dat helpt ook niet.

ASN Bank investeert niet in kernenergie

Het standpunt van ASN Bank is duidelijk. De bank wil niet investeren in kernenergie vanwege de duurzaamheidsrisico’s: het afval, de veiligheid en mogelijk misbruik door de wapenindustrie. ASN Bank blijft de ontwikkelingen volgen, maar is er niet optimistisch over. Gezien de haast die er is om klimaat­doelen te halen, richt de bank haar energie liever op andere, duurzame en betaalbare opties.

Kwetsbaar

De huiver is er natuurlijk niet voor niks. Ongelukken zijn nooit geheel uit te sluiten en de gevolgen zijn groot – zo laten de rampen uit het verleden zien. En ook al zijn moderne centrales een stuk veiliger: wat kunnen kwaadwillenden aanrichten? Denk aan aanslagen of de productie van kernwapens uit splijtstoffen. Een meer algemene vraag: wil je een samenleving waar de energievoorziening zo gecentraliseerd is? Waar zoveel energie wordt opgewekt op maar een paar plekken? Is dat niet veel kwetsbaarder dan windmolens en zonnepanelen verspreid door het land? En dan natuurlijk het kernafval. Ondergrondse opslag is technisch mogelijk en veilig, zeggen voorstanders. Maar het hoogactieve afval blijft wel meer dan 100.000 jaar lang gevaarlijk. En dus zadel je talloze generaties op met de nazorg. Is dat moreel acceptabel?

Waarom het misschien gewoon te laat is

Terug naar de ‘theoretische’ discussie. Zelfs al neem je de nadelen voor lief, aan de klimaatdoelen van 2030 kunnen nieuw te bouwen kerncentrales geen bijdrage meer leveren. De planning en bouw van een moderne centrale neemt zo 15 jaar in beslag. In de tussentijd wordt wel volop geïnvesteerd in energieopwekking via zon en wind, en in technieken als CO2-opslag en waterstof uit groene energie. Zonnecellen, windturbines en ook de elektriciteitsopslag worden in rap tempo goedkoper. Het Planbureau voor de Leefomgeving onderzocht vorig jaar hoe de emissiedoelen voor 2030 kunnen worden gehaald. Een van de onderzoekers zei in De Volkskrant: ‘Kernenergie is vóór 2030 geen oplossing, en daarna waarschijnlijk niet meer nodig.’

 

Dit artikel kwam tot stand met hulp van Wim Turkenburg (emeritus hoogleraar Natuurwetenschap en samenleving aan de Universiteit Utrecht) en Jan Paul van Soest (milieukundige en adviseur).


Naar boven 

Gerelateerde artikelen:

Gerelateerd
Hoe groen is biomassa?

Goedgeld September 2019


Gerelateerd
Zonnepanelen voor visafslag Scheveningen

Goedgeld maart 2019


Nederland loopt niet warm voor kernenergie. Maar is dat verstandig nu we zo’n moeite hebben de CO2-uitstoot te beperken? De techniek wordt immers steeds veiliger. En wat is het standpunt van ASN Bank?

6/13
Loading ...