Carola Wijdoogen

‘Ik ken niemand die geen leefbare, duurzame samenleving wil’

Ze zorgde ervoor dat de treinen voor 100 procent op windenergie rijden en liet NS een duurzame winst- en verliesrekening maken. Sinds 2019 staat Carola Wijdoogen op de bres voor de verdere professionalisering van het vak van duurzaamheidsmanager. ‘Bedrijven die nu niet voorsorteren op het groene herstel verliezen hun reden van bestaan.’

Lees verder 

Column - Carola Wijdoogen

D e video trok in 2016 zelfs de aandacht van de internationale pers. Om te vieren dat alle treinen voortaan voor 100 procent op windenergie rijden, liet NS-topman Roger van Boxtel (‘Reizen op wind, ik ben er ondersteboven van’) zich vastbinden aan een molenwiek. Het grootste windenergiecontract ter wereld leverde Carola Wijdoogen, de vrouw achter deze deal, verschillende onderscheidingen op. In 2014 werd ze MVO-manager van het jaar, in 2017 ontving ze uit handen van duurzaamheids­goeroe Maurits Groen een ‘duurzaam lintje’. Voor deze laatste prijs prees de jury de bijzondere combinatie van eigenschappen van Carola Wijdoogen. Met ‘deskundigheid, vasthoudendheid en bescheidenheid’ zette ze de NS als duurzame vervoerder op de kaart. De bescheidenheid uit het juryrapport klinkt door als ze terugblikt op haar tijd bij de NS. Natuurlijk, ook zij is trots op de windenergiedeal. ‘Maar ik heb dit uiteraard niet alleen gedaan. Een transitie als deze kun je niet als persoon realiseren, zelfs niet als bedrijf. Je doet het met alle stakeholders, je ketenpartners, ngo’s.’

Dat ze daarbij voor een ‘supermooi bedrijf’ werkte, hielp zeker mee. ‘NS is een bedrijf met enorme maatschappelijke impact. Een grootgebruiker van energie, waardoor we echt een bijdrage konden leveren.’ Twee jaar is Carola Wijdoogen inmiddels weg, maar ze volgt de ontwikkelingen bij het bedrijf nauwgezet. ‘Geweldig’ vindt ze het dat haar oud-collega Ilse de Vos van Eekeren onlangs de Circular Award won voor het duurzaam opknappen van dubbeldekstreinen.

Carola Wijdoogen (1966) studeerde bedrijfskunde aan Nyenrode Business Universiteit en internationale betrekkingen in Washington. Ze begon in 2003 bij de NS als hoofd inkoop en was van 2010 tot 2019 directeur duurzaamheid. In deze periode sloot ze de grootste windenergiedeal ter wereld. In 2014 was ze MVO-manager van het jaar, in 2017 ontving ze een ‘duurzaam lintje’. Wijdoogen schreef in 2016 ‘MVO doe je zo’, een internationale versie verscheen in 2020. Ze is op dit moment directeur van Stichting Sustainability University, dat trainingen geeft en onderzoek doet.


Interview Duurzaamheidsmanager Carola Wijdoogen_1856

Prikkelen

Voordat ze startte als directeur duurzaamheid werkte Wijdoogen al een aantal jaar bij de NS. Onder meer als hoofd inkoop: ‘Ik kocht treinen in, energie, bedrijfskleding; hierdoor kende ik de organisatie goed.’ Toch ging ze niet over één nacht ijs toen ze werd gevraagd als eerste directeur duurzaamheid. ‘Ik keek eerst drie maanden rond bij andere organisaties. Hoe doen ze het daar, wat is de functietitel, hoe is de functie opgehangen in de organisatie? Op basis daarvan heb ik een plan gemaakt en ben ik teruggegaan naar de directie. Ik wil het graag doen, heb ik gezegd, maar dan op deze manier.’
Een van haar uitgangspunten was dat duurzaamheid ‘verankerd’ is in de strategie van de NS. ‘Niet iets wat je erbij doet, maar een onderdeel van de kernactiviteiten.’ Duurzaamheid werd iets van iedereen: ‘Alle medewerkers kunnen nadenken hoe ze hun werk met meer respect voor mens en milieu uitvoeren.’ Natuurlijk kreeg ze daarbij te maken met inkopers die duurzaamheid ‘ingewikkeld’ vinden en cateraars die ‘niet weten of dat allemaal gaat lukken’. ‘Je wil mensen continu prikkelen. Voorbeelden van buiten aandragen om te laten zien dat het wél kan.’ Wat daarbij goed werkte, was aansluiten bij het vakmanschap van de ruim 20 duizend NS-medewerkers. ‘Je hebt het hier over vakmensen, bij die liefde voor het vak sloot duurzaam werken aan. Zo maken de financiële mensen de vertaalslag door het meenemen van duurzaamheidsgegevens in hun financiële planning- en controlcyclus. Dat betekent bijvoorbeeld dat duurzaamheid ook terugkomt in de winst- en verliesrekening, zodat milieu en andere sociale effecten ook worden uitgedrukt in geld. Ze gingen het zien als een verrijking van het vak.’

Interview Duurzaamheidsmanager Carola Wijdoogen_1857

‘Nu is er de circulaire uitdaging, maar ook op het gebied van inclusiviteit is nog veel te winnen’

Het nieuwe normaal

Ook directe feedback werkt motiverend. ‘Laten zien wat medewerkers bijdragen en de mijlpalen vieren. Dan voelt iedereen zich onderdeel van een beweging. Windstroom voor treinen werkte enorm inspirerend, duurzaamheid bleek eigenlijk heel gaaf.’ Weerstand, leerde ze, heeft vaak met andere zaken te maken. ‘Ik ken niemand die geen leefbare, duurzame samenleving wil. Vaak gaat het om het tempo waarin iets moet gebeuren en hoe. Mensen zijn overbelast, hebben heel veel werk of weinig tijd. Ook daarover moet je het gesprek aangaan.’ Wat ook goed werkt is de default-setting waarbij de duurzame variant het nieuwe normaal wordt. ‘Geen leasecontract maar een ov-jaarkaart en een gezond assortiment in de kantine. Zo kun je aan meer knoppen draaien dan bedrijven zich realiseren.’

Antenne

Toen ze begon bij de NS had Wijdoogen het idee dat ze zichzelf binnen een paar jaar overbodig wilde maken. Inmiddels denkt ze dat de functie van directeur duurzaamheid zal blijven. ‘De uitdagingen veranderen, maar een aanjager blijft nodig. De eerste jaren stonden in het teken van klimaat en energie. Nu is er de circulaire uitdaging, maar ook op het gebied van inclusiviteit is nog veel te winnen.’ In haar optiek hoort dat (nog) niet thuis op het bordje van de CEO. ‘Die is te veel bezig met de waan van de dag. Je hebt iemand nodig met een permanente antenne voor wat er speelt in de samenleving en de langetermijnwaardecreatie van het bedrijf.’

Na haar vertrek richtte Carola Wijdoogen samen met Elfrieke van Galen de Sustainability University Foundation op, om het vak van duurzaamheidsprofessional beter op de kaart te zetten. Daarmee had ze al een begin gemaakt met het boek ‘MVO doe je zo’ in 2016. Daarin bracht ze de zeven rollen in kaart die een duurzaamheidsprofessional moet hebben als aanjager van duurzaamheid. Inmiddels ligt er een internationaal vervolg: ‘7 Roles to Create Sustainable Success’ en houdt ze zich bezig met advies, training en onderzoek. Het Nederlandse bedrijfsleven doet het met een 6,7 best aardig op het gebied van duurzaamheid, vindt ze. De uitdaging ligt in de vervolgketen. ‘Om te zorgen dat je impact verduurzaamt, moet je ook je afnemers meenemen en de afnemers daarvan.’  

 

Kloof

Een grote uitdaging, blijkt uit een recent onderzoek van haar stichting, is de circulaire economie. ‘Een lastige opgave omdat deze zoveel bedrijfsprocessen raakt: ontwerp, inkoop, marketing, financiën.’ De transitie van lineair naar circulair vraagt bovendien nieuwe competenties van de professionals. ‘Systeemdenken bijvoorbeeld, kunnen in- en uitzoomen. Weten hoe de keten in elkaar zit, het systeem rond een organisatie. In die scholing moet worden geïnvesteerd.’

Een ander onderzoek laat zien dat corona de kloof tussen bedrijven verdiept. ‘Zij die al bezig waren met duurzaamheid, versnellen en sorteren voor op het groene herstel. Terwijl de bedrijven die nog niets deden, nog meer op afstand raken.’ Het is haar overtuiging dat die bedrijven straks out of business zijn. ‘Je kunt niet bestaan in een samenleving die niet duurzaam is. Als je daar je producten en diensten niet op afstemt, verlies je je reden van bestaan.’ Elk kind begrijpt dat je alleen iets moet produceren dat geen schade veroorzaakt aan mens en natuur, benadrukt ze. ‘Maar op een of andere manier raken we dat besef kwijt. Bizar. Ik zou willen dat duurzaam de norm wordt.’
Eén laatste les voor MVO-managers heeft Carola Wijdoogen nog: weten wanneer je moet stoppen. ‘Laat een project los als de organisatie het na twee jaar niet omarmt. Ook ik had wensen die niet uitkwamen, alleen de zichtbare dingen blijven over.’ Vaak waren dat projecten op het gebied van catering en mobiliteit, weerbarstige thema’s. Ze gooide de projectplannen niet weg, maar stopte ze in een la. Bij de watertappunten voor reizigers bleek de tijd twee jaar later alsnog rijp. ‘Opeens was er wel trekkracht en energie om ze te realiseren. De pilot was al gedraaid, de analyses lagen er, het project kon zo worden uitgerold.’

Naar boven 

Gerelateerde artikelen:

Gerelateerd. COPY
Maria van der Heijdeng, MVO Nederland:
‘De kunst is om iedereen mee te krijgen’

Goedgeld mei 2020


Gerelateerd. COPY
Anniek Mauser, Unilever:
‘Onze duurzame merken groeien het hardst’

Goedgeld december 2019


Duurzaamheidsmanager Carola Wijdoogen zorgde ervoor dat de treinen voor 100% op windenergie rijden en liet NS een duurzame winst- en verliesrekening maken. Ze staat op de bres voor de verdere professionalisering van het vak van duurzaamheidsmanager.

6/13
Loading ...