goed gesprek

‘Geluksambassadeur’ Leo Bormans

Oefeningen in geluk


Leo Bormans houdt zich bezig met geluk. Hij zoekt de wereld af naar inzichten en verspreidt de lessen die hij leert. ‘Ik wil mensen laten zien wat ons gelukkig maakt. En ze aanzetten tot actie, want veertig procent van je geluk is maakbaar. Je kunt het gewoon leren.’




De Belgische ‘geluksambassadeur’ Leo Bormans is een paar dagen in Nederland om lezingen te geven. Tussendoor logeert hij in Villa Augustus in Dordrecht en dat maakt hem gelukkig. ‘Ik leid aan positieve paranoia. Ik denk dat de hele wereld samenspant om mij gelukkig te maken. Dat het hier zo mooi is ingericht, dat ze op tafel een kaarsje hebben aangestoken, dat de cappuccino lekker is. Allemaal bedoeld om mij gelukkig te maken.’

Wat is geluk?

‘Als ik dat toch zou weten… We bekijken geluk nog niet zo lang door een wetenschappelijke bril. Nu wel gelukkig, want voorheen waren we in de psychologie geneigd te kijken naar wat ongelukkig maakt. Terwijl geluk, liefde en hoop de grootste drijfveren in ons leven zijn. Lang zag men onderzoek naar geluk als vaag gezever. Maar nu er meer wetenschappelijke onderbouwing is, kunnen we gefundeerde conclusies trekken. Wereldwijd bestuderen drieduizend professoren geluk. Er is een wereldwijde database over geluk. We zien nu de grote mechanismen.’

  

Wat zijn die mechanismen? Wat maakt ons gelukkig?

‘Een belangrijke voorspeller voor geluk is het land waar je geboren bent. Staat je wieg in Nederland, Denemarken of Scandinavië, dan heb je meer kans om gelukkig te worden. Stond je wieg bijvoorbeeld in Afghanistan, dan heb je pech. Nederlanders behoren tot de gelukkigste mensen ter wereld. Dat willen jullie niet horen, maar het is wel zo. Dat komt voor een belangrijk deel door twee dingen: vertrouwen en gelijkheid. Vertrouwen in organisaties, in de overheid, in elkaar. Ook daar hoor je Nederlanders over mopperen, maar het vertrouwen in Nederland is echt groot. Daarnaast is gelijkheid belangrijk. Natuurlijk is er een verschil tussen rijk en arm, maar in dit land heeft iedereen toegang tot dezelfde scholen, dezelfde gezondheidszorg. En gelijkheid gaat niet alleen over arm en rijk, maar ook over mannen en vrouwen, stad en platteland en ga zo maar door. Gelijkheid en vertrouwen zorgen voor geluk.

En geld, zorgt dat voor geluk?

‘De uitdrukking is: geld maakt niet gelukkig. Maar dat is niet waar. Tot op zekere hoogte maakt geld wel gelukkig. Het is nodig om in basisbehoeften te voorzien, zoals een dak boven je hoofd, gezondheidszorg, een opleiding voor je kinderen, voldoende eten en kleding. In elke samenleving zie je geld en geluk gelijk oplopen, tot een bepaald niveau. Dan gaan prijs en waarde uit elkaar lopen. In Amerika is onderzoek gedaan onder welgestelde weduwen die allemaal in hetzelfde gebouw woonden. ‘Wat is het meest waardevolle in uw huis?’, vroegen ze hen. Een van de vrouwen wees op een antieke kast en zei erbij dat hij 12.000 dollar had gekost. Een andere vrouw liet in de badkamer de scheerkwast van haar overleden man zien. Als ze hem miste, dan rook ze daar even aan. Het verschil tussen prijs en waarde. Ik hoef je niet te vertellen wie het gelukkigste was.’

  

Goed gesprek - afbeelding bij vraag 1 Leo Bormans

‘Zo maakt geld gelukkig’ – als u de nieuwe slogan van ASN Bank hoort, wat denkt u dan?

‘Dat gaat op als je met geld niet nog meer spullen koopt, maar ervaringen betaalt of bijvoorbeeld schenkingen doet. Als ik duizend mensen vraag een moment in gedachten te nemen waarop ze gelukkig waren, dan hebben bijna al die herinneringen vier dingen gemeen. Eén: het gaat niet om een ding, maar om een ervaring. Die meestal niet veel geld heeft gekost. Twee: het is een verrassing, iets buiten de dagelijkse routine. Drie: er was sprake van waardering, dankbaarheid, een schouderklopje. Vier: er zijn andere mensen bij betrokken. We weten dat deze vier dingen ons gelukkig maken. Maar we doen meestal het tegenovergestelde. We kopen steeds meer spullen, we staan elke dag op dezelfde tijd op om via de dezelfde route naar ons werk te gaan, we moedigen elkaar nauwelijks aan en we nemen niet de tijd voor de mensen om ons heen.’

Dus we weten wel hoe we gelukkiger kunnen worden, maar we ondernemen geen actie?

‘Klopt, het vraagt oefening. Weten alleen is niet genoeg. Het is net als met afvallen: je wordt niet dunner van het lezen van dieetboeken. Zo word je ook niet gelukkig van het lezen van boeken over geluk. Je moet er zelf iets aan doen, oefenen.’

  

Gelukskoffer

Hoe doe je dat, oefenen in geluk?

‘Gelukkige, hoopvolle mensen stellen doelen, vinden wegen om die doelen te bereiken en blijven eigenaar van hun leven. En het mooie is: dat kun je leren. Je kunt het sturen. Je mondhoeken even omhoog doen in de file helpt. Veertig procent van je geluk is maakbaar, dat is mindset, dat kun je leren. Ik zeg niet dat iedereen het moet doen, maar uit onderzoek blijkt dat het helpt.’

Kunnen we überhaupt nog gelukkig zijn in het licht van enorme problemen als overbevolking, het klimaatprobleem, verlies aan biodiversiteit, terrorisme?

‘Ik zeg niet: je moet niet angstig zijn. Dat werkt niet, je moet die angsten benoemen. Maar je moet je er niet door laten leiden. Dan sluit je je af. Dat zorgt voor minder contact, terwijl dat dus juist wezenlijk bijdraagt aan ons geluk. Maar het is ook niet zo dat we altijd honderd procent gelukkig kunnen zijn hè. Dat zijn we de laatste jaren gaan denken, maar dat is onzin. Het is ook niet zo dat verdriet het tegenovergestelde van geluk is. Het zijn twee delen van hetzelfde spectrum. Tranen van geluk en de verbondenheid die je kunt voelen tijdens bijvoorbeeld begrafenissen, laten dat zien. Waar het om gaat is: waar leg je de focus? Concentreer je je op positieve dingen, dan word je positiever. Richt je je op de negatieve kanten van iets, dan word je negatiever. En het straalt af. Dus omring je met optimisten en hoed je voor klagende of roddelende mensen.’

  

‘Rond je 70ste ben je gelukkiger dan in je jonge jaren.’

Goed gesprek met Leo Bormans - bejaarden

Hoe kunnen we – naast oefenen – nog meer investeren in geluk?

‘We zoeken ons geluk vaak in geldelijk gewin op korte termijn. Daarom gaan voetballers naar China en stoppen fabrikanten sjoemelsoftware in auto’s. Maar andere zaken zorgen voor waarde op langere termijn, ook als je het hebt over “sparen voor een gelukkige oude dag”. Mensen denken trouwens dat geluk afneemt als je ouder wordt. Maar de grafiek met de relatie tussen leeftijd en geluk heeft een u-vorm: in je jonge jaren ben je gelukkig, rond je 40ste ben je minder gelukkig en rond je 70ste ben je gelukkiger dan in je jonge jaren. Dat zijn wel vooral oudere mensen die in de breedte hebben geïnvesteerd. Dus niet hun hele leven alleen maar hard gewerkt, maar musea bezocht, boeken gelezen, gesport, geleerd over de natuur, vrienden gemaakt. Een goede investering voor je oude dag is een afwisselend leven met veel ervaringen en vrienden.’

Terug naar boven

Ook in deze editie:

Duurzame fondsen.
Ook in deze editie
Festival op Ameland
Ook in deze editie
Partners ASN Bank
Ook in deze editie - b COPY
Zorg nieuwe stijl
Ook in deze editie - foto 4

Leo Bormans houdt zich bezig met geluk. Hij zoekt de wereld af naar inzichten en verspreidt de lessen die hij leert. ‘Ik wil mensen laten zien wat ons gelukkig maakt. En ze aanzetten tot actie, want veertig procent van je geluk is maakbaar. Je kunt het gewoon leren.’

3/11
Loading ...